Işık Anahtarı Çeşitleri ve Doğru Anahtar Seçimi

Işık anahtarları; aydınlatma armatürlerini, cihazları ve diğer ekipmanları kontrol eden hayati elektrik bileşenleridir. Kaldıraçlı (toggle), basmalı (rocker), sürgülü veya butonlu gibi birçok anahtar tipi bulunmaktadır. Tarz genellikle anahtarın çalışmasını veya elektrik tesisatını etkilemez; ancak seçim sürecini zorlaştırabilir. Yine de seçenekleri en yaygın anahtar tiplerine indirgemek, ihtiyaçlarınıza uygun doğru anahtarı seçmeyi kolaylaştırır.

İşte yaygın ışık anahtarı tipleri:.

İçindekiler

• Tek Kutuplu Anahtar (Single-Pole Switch)
• Çift Kutuplu Anahtar (Double-Pole Switch)
• Vaviyen Anahtar (Three-Way Switch)
• Ara Vaviyen / Permütatör Anahtar (Four-Way Switch)
• Dimmer Anahtar
• Hareket Sensörlü Anahtar (Varlık Sensörlü Anahtar)
• Akıllı Anahtar
• Işık Anahtarı Nasıl Seçilir?

Tek Kutuplu Anahtar (Single-Pole Switch)

Tek kutuplu anahtarlar çok çeşitli uygulamalarda kullanılabilir. Işık anahtarınızın yüzeyinde genellikle AÇMA/KAPAMA (ON/OFF) sembolleri bulunuyorsa, tek kutuplu olduğunu anlayabilirsiniz. Anahtar kaldırılabilen veya basılabilen tipte ise AÇMA/KAPAMA sembolü gizlenmiş olabilir.

Yakından bakarsanız, yeni bir tek kutuplu anahtarın gövdesine takılı pirinç renginde iki vida terminali ve metal şeride bağlı yeşil bir vida görebilirsiniz. Bu anahtar, devrenin faz hatlarından geçen akım akışını düzenlemek için normal çalışmada kullanılır.

Tek kutuplu anahtarlarda, pirinç rengi vida terminallerinin her biri bir faz hattına bağlanır ve normalde nötr hat bağlantısı bulunmaz. Devrenin topraklama hattı (genellikle çıplak bakır tel), anahtarın yeşil topraklama vidasına bağlanır. Tek kutuplu anahtarlar, evlerde kullanılan genel ışık anahtarı türüdür.

Çift Kutuplu Anahtar (Double-Pole Switch)

Çift kutuplu anahtarlar genellikle endüstriyel uygulamalarda kullanılır. Ancak; elektrikli fırın, klima, elektrikli şofben veya jakuzi ısıtıcısı gibi 240 voltluk cihazları kontrol etmek için bazı ev elektrik sistemlerinde de bulunabilir. Çift kutuplu anahtarlar evlerde tek kutuplu anahtarlara kıyasla çok daha az yaygındır: Çift kutuplu anahtar gerektiren cihazlarınız yoksa evinizde hiç bulunmayabilir.

240 voltluk devreler iki ayrı “faz” hattı kullandığından, bu anahtarlarda devredeki her iki faz hattının da kontrol edilmesini sağlayan dört adet pirinç rengi vida terminali bulunur: Giren hatlar bir grup vidaya, çıkan hatlar ise diğer grup vidaya bağlanır. Bu anahtarlar, geleneksel tek kutuplu duvar anahtarlarının 15 ila 20 amperlik değerleri yerine genellikle 30 ila 40 amper olarak derecelendirilir. Devre topraklama hattı için yeşil bir topraklama vidası da dahil edilmiştir; böylece çift kutuplu bir anahtarda toplam 5 terminal bulunur.

Vaviyen Anahtar (Three-Way Switch)

Vaviyen anahtarlar; merdiven boşluklarında, iki girişi bulunan garaj veya bodrumlarda, koridorlarda ve tek bir aydınlatma armatürünün veya cihazın iki bağımsız duvar anahtarıyla kontrol edildiği diğer durumlarda kullanılır. Girişin her iki ucundan da ışığı kontrol edebilmeniz için vaviyen anahtarlar çiftler halinde kullanılmalıdır.

3 yollu (vaviyen) bir anahtar üç terminal vidası içerir. Anahtar, devre konfigürasyonundaki konumuna bağlı olarak güç kaynağına veya aydınlatma armatürüne bağlanabilir. İki vaviyen anahtar, ortak (traveler) hatlara bağlı kablolarla birbirine bağlanır. Vaviyen anahtarda ayrıca, devrenin çıplak bakır topraklama kablosunun bağlandığı yeşil bir topraklama vidası bulunur.

‘3-way’ terimi genellikle ABD’de kullanılırken, aynı anahtar tipi İngiltere gibi AB bölgelerinde “2-way” anahtar olarak adlandırılabilir. 

Ara Vaviyen / Permütatör Anahtar (Four-Way Switch)

Yaygın olarak kullanılmasa da, ara vaviyen (four-way) anahtarlar genellikle uzun koridorlarda ve ikiden fazla girişi olan büyük odalarda bulunur. Bir prizi veya aydınlatma armatürünü birden fazla konumdan kontrol etmek için iki adet vaviyen anahtar kullanılır. Artık üçten fazla konumdan kontrol sağlayabilirsiniz; örneğin beş konum ve bu üç konum arasında üç adet ara vaviyen anahtar.

The four-way switch has four terminals and a ground terminal. Two of the four terminals are usually brass colored, while the other two are not. In a three-way switch, there is no “COM” or “common” terminal. The four-way switch becomes a switching unit for the traveling wires between the three-way switches.

Similarly, the term ‘4-way’ is usually used in the US, whereas the same type of switch might be called a “3-way” switch in EU regions like the UK. 

Dimmer Anahtar

A dimmer switch gives you more freedom with your lighting by allowing you to adjust the brightness level of the bulbs. Dimmers are divided into several subcategories: dimmer switches and inline dimmers.

A dimmer switch is like a switch with an extra dimmer control and it also has various control styles. For example, a rotary dimmer uses a knob that can be turned to increase or decrease the brightness. To turn the light completely off or on, users need to press the knob. A slide dimmer usually has a rocker switch that turns the light on and off, as well as a slider that adjusts or dims the brightness. Some dimmers have very subtle sliders that virtually blend in with the rest of the switch.

Inline dimmers are also called plug-in dimmers that can be connected inline with your low voltage DC lighting, such as light strips or cabient night lights.

Hareket Sensörlü Anahtar (Varlık Sensörlü Anahtar)

An occupancy switch, or hareket sensörlü ışık anahtarı, uses a motion sensor that detects when someone enters a room and turns on the light. The light will remain on for a set amount of time. As long as the sensor detects no further movement, it will turn the light off to save electricity.

The motion sensor switches usually have two working modes: occupancy mode and vacancy mode. As occupancy mode is the most commonly used mode that automatically controls the lights ON and OFF for users, thus motion sensor switch is referred to as an occupancy switch as well. Vacancy mode requires users to manually turn on the light by pressing the switch. It’s not as convenient as hands-free occupancy mode and is less commonly used in households.

Additionally, most motion sensor switches also have a light sensor for daylight detection, so they won’t turn on based on motion during the day when you don’t need additional lighting. In addition, they can be used in a bathroom to control both light and fans, so you don’t have to worry about remembering to turn the fan on and off.

Akıllı Anahtar

Smart switch refers to a new style of wall switch with internal circuitry that allows lamps or appliances to be controlled by one of many non-traditional methods, such as a voice assistant (like Alexa) or an Internet or smartphone app. For example, many modern smart switches allow you to control lights and turn them on or off with a smartphone app that can be downloaded from anywhere with an Internet connection. They can also be programmed to automatically turn lights or appliances of your choice on or off.

Although smart switches are typically installed in the same location as a standard wall switch, most require a neutral wire connection to draw a small amount of current flow required for operation. Therefore, you will likely need a circuit upgrade to use these switches. There are a collection of smart switches that use ground wire instead of neutral wire for electricity. If you are incapable of upgrading the circuit, choose the ground wire required switch instead.

Other smart switches do not require a neutral network and connect to the Internet wirelessly through a hub. Be sure to purchase a smart switch that is compatible with your hub or voice automation system, as well as the lights you need to control.

Işık Anahtarı Nasıl Seçilir?

The choice of the appropriate wall light switch depends on whether the luminaire or fixture is controlled within the electrical circuit, the type of circuit being controlled, and the degree of automation or remote operation required.

All standard 120-volt household circuits are compatible with single-pole switches, three-way switches, and four-way switches. And it all depends on whether you want to control a fixture from one, two, three, or more locations on the wall.

Double-pole switches are special devices that are only used when it is necessary to control 240-volt circuits that supply electricity to large appliances. When you need the convenience of automating the operation of the switch or appliance or controlling it remotely via the Internet, a smart switch can be used.